ارائه کننده: ابوالفضل رهبری زاده
استاد راهنما: دکتر سیدمحسن حسینی
استاد مشاور: دکتر امید اسماعیل­ زاده
استاد ناظر داخلی: دکتر مسعود طبری کوچکسرائی
استاد ناظر خارج از دانشگاه: دکتر حامد اسدی
نماینده تحصیلات تکمیلی: دکتر حامد یوسف­زاده پایین رود پشتی
تاریخ: 1403/09/14
ساعت: 12:30
مکان: سالن اصلی کاخ

 چکیده:
جنگل‌ها و مراتع و اکوتون به‌عنوان یکی از پویاترین و مهم‌ترین اکوسیستم‌های کره زمین، گونه‌های حیات‌وحشی را در خود جای‌داده‌اند که نقش بسیار مهمی در حفظ تعادل اکولوژیکی جنگل‌ها و چرخه‌های زیستی آن دارند. پراکنش بذور از طریق بلع و دفع توسط حیوانات Endozoochory)) یکی از کلیدی‌ترین راهبردها بین گیاهان و جانوران در شبکه غذایی محسوب می‌شود. در بسیاری از اکوسیستم‌ها، حیواناتی که از بذور و میوه‌ها تغذیه می‌کنند با پراکنش بذور و تأثیرگذاری بر استقرار نهال‌ها به طور غیرمستقیم به پویایی پوشش گیاهی کمک می‌کنند. خرس قهوه‌ای (Ursus arctos L.) به‌واسطه‌ی رفتار تغذیه‌ای، رژیم غذایی متنوع و گستره قلمرو وسیع، تأثیر زیادی بر پراکنش بذور گیاهان داشته و نقش مؤثری در حفظ پویایی و احیای اکوسیستم‌ها ایفا می‌کند. منطقه حفاظت شده البرز مرکزی به‌عنوان یکی از مهم­ترین و پرتراکم‌ترین زیستگاه‌های خرس قهوه‌ای در ایران محسوب می‌شود که دارای پوشش گیاهی متنوع درختی، درختچه زار، علفزار و کوهستانی است. این مطالعه به دنبال تعیین سهم خرس قهوه‌ای در پراکنده کردن بذرهای گیاهان در منطقه حفاظت شده البرز مرکزی است. به همین منظور در این پژوهش، تعداد ۱۰۵۱ پایه گیاهی از ۸۴ نمونه سرگین خرس قهوه‌ای در منطقه حفاظت شده البرز مرکزی رشد کرد. از بین ۵۳ گونه گیاهی شناسایی شده، گونه‌هایی مانند (Poa bulbosa) با ۳۸.۲۴ درصد (Cyperus rotundus) با ۱۱.۵۱درصد، و Rubus persicus boiss)) با ۵.۸۹درصد به طور چشمگیری فراوان بودند و نقش کلیدی در پوشش گیاهی منطقه داشتند. این یافته‌ها نشان‌دهنده تأثیر قابل‌توجه خرس قهوه‌ای بر پراکنش بذرها و تنوع زیستی پوشش گیاهی است. همچنین، در بررسی بذرهای جدا شده از سرگین‌ها، مشخص شد که گونه Rosa canina با ۸۲.۲۱ درصد و Crataegus pentagyna با ۱۲.۴۴ درصد، بیشترین فراوانی بذرها را دارند. این نتایج نشان می‌دهد که این‌گونه‌ها به‌عنوان بخش مهمی از رژیم غذایی خرس‌ها در منطقه حضور دارند و توانایی بالایی در جوانه‌زنی پس از عبور از دستگاه گوارش دارند.

کلیدواژه‌ها: احیای اکوسیستم، جوانه‌زنی بذور، رفتار تغذیه‌ای، سرگین.